Wat heeft ons onderzoek opgeleverd en wat kunt ú ermee? Dit is uitgebreid besproken tijdens ons congres op 4 maart 2026. 

Het CLAIRE eindcongres zit erop!

Het CLAIRE eindcongres bood een compleet en genuanceerd overzicht van wat we inmiddels weten over luchtkwaliteit in klaslokalen en zorginstellingen, en over de mogelijkheden én beperkingen van mobiele luchtreinigers. De bijeenkomst bracht wetenschappers, beleidsmakers, scholen en andere betrokken partijen samen. Wat opviel, is dat het congres geen simpel antwoord gaf, maar juist liet zien hoe complex het onderwerp werkelijk is.

Ventilatie als fundament

Uit de onderzoeksresultaten kwam één boodschap consequent naar voren: ventilatie vormt de basis van gezonde binnenlucht. Metingen in tientallen scholen lieten zien dat mechanische ventilatie de afvoer van aerosolen kan versnellen vergeleken met natuurlijke ventilatie. De ontwikkelde meetmethoden, zoals CO₂analyses, maken dit nu ook praktisch toepasbaar voor scholen. 

Deze bevindingen onderstrepen dat verbetering van bestaande ventilatiesystemen waarschijnlijk meer gezondheidswinst oplevert dan welke losse technologie dan ook. Tegelijkertijd blijkt dat veel scholen nog altijd onder de gewenste ventilatie-eisen zitten. 

Mobiele luchtreinigers: nuttig, maar geen wondermiddel 

Een belangrijk deel van het congres ging over de vraag of luchtreinigers effectief zijn binnen de toepassing van klaslokalen in het primair onderwijs. De resultaten zijn genuanceerd: 

• Fijnstof: In een grote studie in 180 klaslokalen werd gemiddeld 20–25% minder fijnstof (PM2.5) gemeten bij gebruik van mobiele luchtreinigers. Dit is relevant voor kinderen en volwassenen met luchtwegproblemen. 

• Virussen en bacteriën: in het CLAIREonderzoek werd duidelijk dat luchtreinigers nauwelijks effect hebben op virale of bacteriële besmettingen in klaslokalen die in gebruik zijn. Mogelijke oorzaken zijn onvoldoende luchtstroming, beperkte capaciteit, verkeerde plaatsing en onderhoud. 

• Onderhoud en plaatsing blijken cruciale factoren. In laboratoriumtests daalde de effectiviteit na langdurig gebruik zonder onderhoud, en een ongunstige positie in het lokaal kan de prestaties verminderen. 

Luchtreinigers kunnen bijdragen aan een betere luchtkwaliteit, maar zijn geen oplossing tegen infectieziekten en functioneren alleen optimaal als ze goed geplaatst en onderhouden worden. 

Acceptatie en haalbaarheid 

Het congres richtte zich niet alleen op techniek, maar ook op de menselijke kant. Interviews met leerkrachten, facilitair personeel en beleidsmakers lieten zien dat: 

• Luchtreinigers vaak acceptabel worden gevonden, maar alleen als geluid, formaat en onderhoud beheersbaar zijn. 

• Kennis over correcte toepassing beperkt is, waardoor apparaten in de praktijk soms suboptimaal worden gebruikt. 

• Gebruikers soms overschatten wat luchtreinigers kunnen, bijvoorbeeld door te denken dat ze “frisse lucht” leveren of temperatuur kunnen reguleren. 

Dit onderdeel van de bijeenkomst benadrukte dat technologische oplossingen pas werken wanneer scholen worden ondersteund in praktische implementatie en voorlichting. 

Maatschappelijke betekenis 

Het congres maakte duidelijk dat luchtkwaliteit veel verder gaat dan bacteriën en virussen alleen. Ongezonde lucht veroorzaakt of verergert onder andere astma, COPD en hart en vaatziekten. Zeker omdat kwetsbare groepen (waaronder jonge kinderen) 80–90% van hun tijd binnen doorbrengen, is dit een belangrijk aandachtspunt en dient zowel naar de buitenluchtkwaliteit als binnenluchtkwaliteit te worden gekeken. 

De combinatie van technische onderzoeksresultaten, praktijkervaringen en maatschappelijke inzichten maakte het congres waardevol. CLAIRE liet zien dat duurzame verbetering van binnenlucht vraagt om een integrale aanpak, waarin ventilatie, gedrag, gebouwkwaliteit en realistische verwachtingen samenkomen. 

Opening + keynote

Spreker:

• Károly Illy van het Longfonds

Resultaten – Methode ontwikkeling voor ventilatie efficientie en blootstellingsrisico

Sprekers:

• Anneloes de Lange (TNO)
• Twan van Hooff (Technische Universiteit Eindhoven)
• Matthijs de Winter (Universiteit Utrecht)

Resultaten – Interventies en acceptatie in scholen

Sprekers: 

• Marcel Loomans (Technische Universiteit Eindhoven)
• Esmée Janssen (Universiteit Utrecht)
• Stefanie Meeuwis (Universiteit Leiden)